Haaien Zakynthos: ja, er leven haaien in de Ionische Zee rond Zakynthos, net als in de rest van de Middellandse Zee, maar de kans dat je er als zwemmer of snorkelaar eentje tegenkomt is verwaarloosbaar klein. De soorten die hier voorkomen, zoals de blauwe haai, de gladde haai en verschillende kleine hondshaaien, leven vooral in dieper water ver van de stranden en mijden mensen. Aanvallen van haaien op badgasten zijn in Griekenland uitzonderlijk zeldzaam; in de hele Middellandse Zee gaat het om een handvol incidenten over vele decennia. Wat je bij Zakynthos wél in het water ziet, zijn de onechte karetschildpadden die in de baai van Laganas hun eieren leggen en, met wat geluk, een mediterrane monniksrob. Zwemmen en snorkelen rond het eiland is dus gewoon veilig, zolang je de normale regels voor zee en zon in acht neemt.
Welke haaien leven er in de Ionische Zee?
De Middellandse Zee herbergt enkele tientallen haaiensoorten, en een deel daarvan komt ook in de Ionische Zee voor. De meest voorkomende zijn kleine, voor mensen volstrekt ongevaarlijke soorten: hondshaaien, gladde haaien en de zeeëngel, een platte bodemhaai die in de Middellandse Zee ernstig bedreigd is. In de open zee leven de blauwe haai en de makreelhaai, snelle jagers die zelden in de buurt van de kust komen en vooral door vissers op volle zee worden gezien.
De witte haai komt in de Middellandse Zee voor, maar is er zeer zeldzaam en wordt vooral gemeld rond Sicilië, Tunesië en in de Adriatische Zee, niet bij de Griekse eilanden. Grote reuzenhaaien, planktoneters die geen enkel gevaar vormen, worden af en toe in Griekse wateren gesignaleerd. Een overzicht van de soorten vind je op Wikipedia; de beschermingsstatus per soort staat bij de IUCN Rode Lijst.
Hoe groot is de kans dat je een haai tegenkomt bij Zakynthos?
Erg klein. De toeristische stranden van Zakynthos, zoals Laganas, Tsilivi, Alykes en Gerakas, liggen aan ondiepe, beschutte baaien waar de grotere haaiensoorten niet komen. De soorten die wel dicht bij de kust leven, zijn klein en schuw en zie je hooguit als een schim die wegschiet. De meeste mensen die jaren op het eiland wonen of werken, hebben nog nooit een haai in het water gezien.
Wereldwijd gebeuren vrijwel alle incidenten met haaien in Australië, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika. Griekenland staat daar helemaal niet tussen. Het risico om bij Zakynthos iets te overkomen door een haai is vele malen kleiner dan door een kwal, een zee-egel of gewoon te veel zon. Wie zich zorgen maakt, kan beter letten op stromingen en op de vlaggen bij de strandwacht dan op de zee zelf.
Wat kom je wél tegen in het water rond Zakynthos?
De ster van Zakynthos is de onechte karetschildpad, Caretta caretta. De baai van Laganas is een van de belangrijkste nestplaatsen van deze soort in de Middellandse Zee, en daarom is dit gebied sinds eind jaren negentig beschermd als Nationaal Zeepark van Zakynthos. In de zomer zie je de schildpadden regelmatig aan de oppervlakte komen om adem te halen, en bij snorkelen rond Marathonisi en Cameo heb je een goede kans er eentje van dichtbij te zien.
Rond de rotsige westkust en in de zeegrotten leeft ook de mediterrane monniksrob, een van de zeldzaamste zeezoogdieren van Europa. Ontmoetingen zijn zeldzaam, maar bootexcursies naar de Blauwe Grotten en de Keri-grotten melden ze af en toe. Verder zie je bij het snorkelen zeebrasems, lipvissen, zeesterren, zee-egels en soms een octopus of een school sardines. De organisatie Archelon zet zich al tientallen jaren in voor de bescherming van de zeeschildpadden in Griekenland en geeft goede informatie over hoe je je in hun leefgebied gedraagt.
Hoe gedraag je je bij schildpadden en robben?
In het zeepark gelden regels, en die zijn er niet voor niets. Houd afstand van zeeschildpadden, raak ze nooit aan en probeer ze niet te achtervolgen. Boten mogen in bepaalde zones van de baai van Laganas alleen langzaam varen of helemaal niet komen. Op de neststranden, zoals Gerakas en Daphni, is het strand 's avonds en 's nachts gesloten en mag je geen parasols in het zand steken buiten de aangegeven zones.
- Zie je een schildpad bij het snorkelen, blijf dan stil liggen en laat het dier zelf bepalen hoe dichtbij het komt.
- Gebruik geen flits bij foto's onder water.
- Kom je een monniksrob tegen op een strandje of in een grot, trek je dan rustig terug; de dieren rusten en moeten niet gestoord worden.
Is zwemmen en snorkelen bij Zakynthos veilig?
Ja. De zee rond Zakynthos is helder, in de zomer aangenaam warm en op de meeste toeristische stranden rustig. De echte aandachtspunten zijn alledaags: zee-egels op rotsige bodems, dus waterschoenen zijn handig bij Keri, Porto Limnionas en de westkust; zo nu en dan kwallen, vooral na een periode met aanlandige wind; en de zon, die op het water harder brandt dan je denkt.
Aan de westkust is de zee open en kan de golfslag flink zijn. Snorkel daar alleen bij kalm weer en bij voorkeur vanaf een boot met begeleiding. Let bij stranden met een strandwacht op de vlaggen en zwem niet ver uit de kust als je alleen bent. Algemene reisinformatie over Griekenland en actuele adviezen vind je bij Nederland Wereldwijd en op de officiële toeristische site Visit Greece.
Waarom lees je dan toch berichten over haaien bij Griekenland?
Af en toe duikt er een video op van een haai die dicht bij een Grieks strand zwemt, en zulke beelden gaan snel rond. Meestal gaat het om een blauwe haai of een jonge haai die tijdelijk de ondiepte opzoekt, vaak ziek of gedesoriënteerd. Zulke waarnemingen zijn uitzonderlijk en leiden zelden tot problemen. Dat het nieuws haalt, zegt vooral hoe zeldzaam het is.
Voor je vakantie op Zakynthos betekent dit: de haaien van de Ionische Zee zijn een fascinerend onderdeel van het ecosysteem, maar geen factor in je strandvakantie. Richt je aandacht liever op de schildpadden, de grotten en het heldere water. Dat is waar het eiland echt bijzonder in is.
